آلبوم موسیقی Strauss اثری از آندریس نلسون (Andris Nelsons)

قسمت سوم / آهنگ واپسین
با حالت معماگونه ی ارکستر پیشنهادی توسط شیطان به آدم و حوا داده می شود و گیجی و شگفتی آنها در مواجه با چنین پیشنهادی از طریق افول ویولن ها بیان می شود.کاملا خصوصیات کروماتیسم واگنری که در آثار ریشارد اشتراوس سرشار است در اینجا آشکارا به گوش می رسد.این موومان در نتیجه ی پیروزی موقت شیطان بر سرنوشت انسان رقم می خورد اما با شروع قسمت چهارم چنین گفت زرتشت اوضاع عوض می شود.
قسمت چهارم / در بیان علم و دانش و نقشی که در تقدیر انسان دارد
انسان پس از این ناکامی تصمیم می گیرد به خود بیاید و از شهوات و لذت های زودگذر بپرهیزد و با استفاده از عقل و هوشیاری خود دست به آفرینش چیزهایی بزند که خود را یگانه موجود خردمند و توانای عالم بنامد.موسیقی در اینجا کاملا پرطمطراق و ماجراجویانه است.علی الخصوص دوبل هورن ها با ویولن ها به خوبی چیده شده و بر اثرگذاری آن می افزاید و کاملا تکاپو و تلاش انسان در جستجوی زمان از دست رفته را نشان می دهد.
به ترتیب در قسمت های بعدی این پوئم سمفونیک حالتی از نقاهت / نغمه ی رقص که در آن گویا زرتشت پیامبر به آهنگی که بی شباهت به یک والس وینی نیست پایکوبی و دست افشانی می کند. و در نهایت آواز شبگرد که با شنیدن دوازده ضربه ی چایمز یا ناقوس کلیسا می توان به خوبی متوجه آن شد از دیگر جذابیت های فریبنده و سحرآمیز این ساخته ی غول آسای ریشارد اشتراوس آلمانی محسوب می شوند.پایان اثر دو گام به طوری ملایم در حالتی رمزی و معماگونه به گوش می رسند و شاید سمبول معمای جهان آفرینش است که طبق اشاره خود آهنگسازی و بررسی بسیاری از منتقدین هنوز رمز آن گشوده نشده است و من هم نظرهای مختلفی نسبت به آن دارم که پس از آن اطمینان حاصل نسبت به یکی شان اعلام خواهم کرد.
با روبرو شدن با این اثر فراخ و بزرگ اشتراوس هم سبک و سیاق آهنگسازی او را خواهید شناخت و هم مفهوم سمبولیسم و اکسپرسیونیسم در قالبی با شکوه و عصیانگر و هم چگونگی کروماتیسم و پلی فونی واگنری در اواخر قرن نوزدهم.به راستی که در نگاه من هیچ موسیقی ای پیچیده تر از آثار آهنگساز موردنظر ما نیست حتی بغرنج ترین موسیقی های معاصر!
دن کیشوت
بررسی این اثر به یاد ماندنی و جذاب اشتراوس را که اقتباسی است از حماسه ی بلندمرتبه ی سروانتس اسپانیایی حال بخوانیم تنها قبل از آن اشاره کنم که کار بدیع و متفاوتی آهنگساز آلمانی در این اثر انجام داد و آن هم این است که گویی چندین فرم موسیقی را با هم ادغام کرده در قالب یک تم و واریاسیون که چنین کاری هم طاقت فرسا و هم دشوار خواهد بود و نشان می دهد که اشتراوس به چه میزان در مسائل فرمال موسیقی هم تسلطی کم نظیر داشته و از همه مهم تر هر واریاسیون بخشی از داستان دن کیشوت را به تصویر می کشد که در این میان ماجرای سیالیت و تداوم موسیقایی واگنر خود را نشان می دهد.
از همان مقدمه تمی عجیب و پرنخوت که بیانگر سلحشور داستان ماست و در ر ماژور است به گوش می رسد با خاصیت ایمیتاسیونی رنسانسی که از طریق سازهای بادی چوبی تزئین می یابد.این تم در ادامه توسط سازهای زهی با آن شیوه ی مثال زدنی بسط و گسترش اشتراوس لحن سرگردانی به خود می یابد و با حالت پلی فونیک و هارمونی کروماتیسم و استفاده از آکوردهای بیگانه که مختص آثار اشتراوس بود کج و معوج می شود و انحراف می یابد و این می تواند مثال خوبی باشد برای درک بهتر و بیشتر اکسپرسیونیسم در موسیقی که همانطور که پیش تر هم گفته شد از ویژگی های بارز مکتب اکسپرسیونیسم انحراف در سوژه هاست که این خود ریشه در سنت کاریکاتورسازی قرن نوزده به ویژه در آثار اونوره دومیه داشته و اینجا تنها جلوه ای موسیقایی به خود پیدا کرده.
در ادامه ابوا به بیان ملودی ای می پردازد که تجسمی زیبا از معشوقه ی دن کیشوت یعنی دولسینه است که با همراهی هارپ جلوه ای بدیع یافته.در ادامه لحظاتی تم کیشوت با حالت رزم و پیکار به گوش می رسد توسط سازهای بادی برنجی اما بعد لحنی آرامش بخش و معماگونه و منحرف پیدا می کند.
حال برسیم به واریاسیون ها:
واریاسیون اول / در وصف و تجسم ماجرای آسیاب های بادی که در اینجا تم سانچو خدمتکار سلحشور ما که ابتدا در مقدمه توسط کلارینت باس و توبای تنور نواخته شد لحنی مخاطره آمیز به خود می گیرد و با آنکه ارباب خود را متوجه خطر و توهمی که بر آن ایجاد شده می کند ولی قهرمان داستان ما کار خود را انجام داده و در نتیجه به شکست می انجامد.
واریاسیون دوم / در وصف تقابل دن کیشوت با گله ای گوسفند که در نظرش چون ارتش یک امپراتور بدخو و ظالم جلوه می کند.تنها لذت ببرید از مهارت بی نظیر و آوانگارد و مدرن اشتراوس در تولید اصواتی که بع بع و اصوات گوسفندان را مجسم سازد آن هم با ترمولو و نوع خاصی از زبان زدن سازهای بادی برنجی و کمک نگرفتن از ادوات الکترونیک.
واریاسیون سوم / حرافی سانچو و گوشزد اربابش که آرامش این بخش را مجسم می سازد و ما را می رساند به بخش چهارم یعنی:
واریاسیون چهارم / یک آهنگ غم انگیز و روحانی با نزدیک شدن دسته ای زائر به گوش می رسد و آنگاه تقابل دن کیشوت با گروهی از تبهکاران دیدنی و مثال زدنی است.
در واریاسیون های بعدی هم تجسماتی از دن کیشوت از معشوقه اش / روبرو شدن آنها با چند دختر دهاتی که در نظر آنها دوشیزدگان خردمندی جلوه می کند / غوطه ور شدن در رویاها و اسب سوار خیالی که از طریق ماشین باد که گویا اولین بار اشتراوس آن را استفاده نمود در این کارش و بعد باب شد از دیگر جلوه های چیره دستانه ی هنر ارکستراسیون برلیوز است. / رسیدن به قایقی متروک و استفاده از آن برای فرار / روبرو شدن با دو راهب سن بندیکت و در نهایت روبرو شدن قهرمان داستان ما با شوالیه ای که او را در جنگ به شکست می رساند و پس از آن ضربه دیده و غم زده چون آنکه فردی همه ی زندگی خود را باخته دن کیشوت به خانه روانه می شود و در حالتی از زیبایی اشرافی جان به جان آفرین تسلیم می کند.
امیدوارم که با توضیحات داده شدن مواجه ی شما با موسیقی این آهنگساز بزرگ موثرتر واقع شود و باید گفت که این مجموعه به رهبری نلسونس فرصتی است که آدم را آن غنیمت شمارد و با بخشی مهمی از آثار ارکسترال این آهنگساز آشنا شود.

چنین گفت زرتشت
(پندار نیک / گفتار نیک / کردار نیک؟)
من قصد نداشتم موسیقی فلسفی تصنیف کنم یا آنکه اثر بزرگ نیچه را به زبان موسیقی مصور سازم.من می خواستم به کمک موسیقی موضوع تکامل و پیشرفت نژاد بشر را از ابتدای خلقت تا زمان معاصر بیان دارم و مراحل مختلف آن را مجسم سازم و از نقطه نظر مذهبی و علمی تشریح کنم تا آنجا که ابرمرد (سوپرمن) که از ابداعات نیچه است برسم.
این یکی از شرحیات آهنگساز ما برای بهتر ارتباط برقرار کردن با ساخته مزبورش است.در واقع گویا این اثر او که حتی نام موومان های آن برگرفته از فصل های کتاب معروف نیچه فیلسوف نامی آلمان است اقتباسی موسیقایی و اکسپرسیونیستی از کتاب موردنظر است و برداشت خود اشتراوس از سیر تکوین انسان برای دستیابی به رستگاری خردمندانه.وی در یکی دیگر از شرحیات خود راجع به این اثرش می نویسد:
موومان اول / طلوع خورشید / انسان نیرو و قدرت خدا را احساس می کند ولی هنوز مشتاق است و در جستجوی نکات تازه می برمی خیزد.به دنبال این اشتیاق و کنجکاوی به دامان هوس و شهوت پناه می برد.
موومان دوم / اما آرامش و آسودگی خاطر نصیبش نمی شود.آنگاه رو به سوی علم و دانش می آورد و می کوشد مسائل و معضلات حیات را به کمک آن حل کند و
موومان سوم / فوگ / آنگاه تغمات دلپذیر مطبوع رقص به ترنم در می آیند و انسان به صورت موجودی انفرادی نمودار می شود و روحش به آسمانها اوج می گیرد در حالی که هر لحظه از زمین خاکی دورتر شده و بالاتر می رود.
این یک تفسیر کلی برای درک و دریافت اثربخش تر از چنین گفت زرتشت است.لیکن باید اشاره نمود که یکی دیگر از ویژگی های آشکارای موسیقی اشتراوس خاصیت نمادگرایی یا سمبولیستی آثارش است که همزمان با کارهای نمادگرایانه ی گوستاو کلیمت نقاش اتریشی در دو دهه ی پایانی قرن نوزدهم میلادی انعکاس یافت.می دانیم که یک نماد بر اساس جغرافیا یا همان مکان و زمان می تواند تعابیر مختلفی را که هر کدام می توانند هم درست و هم غلط باشند پوشش دهد و موسیقی اشتراوس در اینجا هم به همین سبک و استایل است.به این معنا که چند برداشت دیگر هم برای شرح این موسیقی می تواند ذهن شنونده را با آن تطبیق ساخته و بر طبق آن شنونده جلو برود که این یعنی مهارت و استادی تمام ریشارد اشتراوس در فن آهنگسازی اما حال من برداشت خودم را برای شما عزیزان به مناسبت این روز مهم عرضه می کنم:
از همان لحظات آغازین این پوئم سمفونیک با ترمولوهای زهی های بم و پدال ارگ شنونده پیش بینی می کند که با چه اثر پر تنش و مضطربی روبرو خواهد شد.آنگاه موتیف اصلی جمله ی موومان اول ما از زبان ترومپت بیان می شود که با حالت بالارونده و خاص خود پیشرفت سریع انسان را مجسم می سازد.در واقع این نوع موتیف تا قبل از اشتراوس دیده نشده در تاریخ موسیقی غرب که در دامنه ی یک اکتاو و آن هم به صورت سه نت یک پرش به فاصله ی پنجم و بعد یک پرش به فاصله ی چهارم داشته باشیم.این پیشرفت با ورود ارکستر که از تغییر موضع تریاد دو ماژور به دو مینور پشتیبانی می کند بیانگر این است که انسان با آنکه پیشرفت هایی می کند اما در هر چند پیشرفت یک پسرفت به عقب مایه ی ننگ می شود.در واقع این تضاد بین تریادها که اینگونه کاربردش تا قبل از تاریخ موسیقی غرب وجود نداشت تقابل بین سفیدی و سیاه - آبی و قرمز و زیبایی و زشتی و هر آنچه که در تضاد یکدیگر هستند را نشان می دهد.بعد تیمپانی عرضه اندام می کند به این مفهوم که شاید برداشت آهنگساز از تاریخ تکامل بشر اشتباه بوده.دوباره ترومپت موتیف موردبحث را به اجرا می گذارد و اینبار ورود ارکستر شکلی متفاوت تر از قبل است که با روشنی همراه شده و اشتراوس می خواهد بیان بدارد که شاید بشر اصلا تا حال پسرفتی نکرده و خاصیت وی در پیشرفت کردن است.آنگاه بار سوم موتیف اوج گرفته و با طنین ارکستر و اولویت سازهای بادی برنجی به جمله ای تمام عیار مبدل شده که پیروزی اسنان بر سرنوشت را تصویرسازی می کند.این موومان به تنهایی خود نشان دهنده ی اوج خلاقیت و هنرمندی اشتراوس در کنترل و به کارگیری سازهاست.در لحظات پایانی این قسمت وقتی که ارکستر صدای خود را خاتمه می دهد طنین ارگ هنوز پابرجاست.آیا دلیلی برای اینکار وجود دارد؟
در موسیقی ریشارد اشتراوس هر چیزی حتی یک نت به ظاهر بی ارزش از اهمیت فراوان برخوردار است و برایش سببی چیده شده.ارگ ساز کلیسا و حتی نمادی از کلیسا - مذهب و دین می تواند باشد و آهنگساز می خواهد به ما گوشزد کند که موومان بعدی تفسیر آن تنها از طریق دین قابل انجام است.
قسمت دوم / در بیان شادی ها و شهوات و هیجانات جسمی و روحی
در اینجا موسیقی از دو ماژور به دو مینور تغییر موضع یافته.یک ترس و التهاب از زبان زهی های بم روایت می شود و بعد از طریق سازهای بادی به طور اثربخش و محافظه کارانه ای موتیف جدیدی مطرح می شود و در خلال طرح ریزی آن موتیف اصلی موومان اول هم به گوش می رسد اما نه در دو ماژور بر اساس فا مینور و بعد مدگردانی آن به ماژور نسبی اش یعنی لابمل ماژور.حال چه کمکی ینجا می توان از ادیان گرفت؟ طبق گفته ی کتب آسمانی مسیحیت - یهودیت و اسلام در دوره ی پس از آفرینش و استقرار آدم بر کره ی خاکی شیطان از طریق نشان دادن خود در قامت یک مار و صحبت کردن با آدم و حوا و پیشنهاد خوردن میوه ی درخت ممنوعه می خواست برتری خود را نسبت به آفرینش خداوند نشان بدهد و در این راه با وی به رقابت بپردازد.گرچه در یک لایه ی سطحی و ظاهری او موفق به گول زدن آدم و حوا شد لیکن همین ماجرا فرصتی شد برای آنکه انسان به دروازه ی پیشرفت و خرد رجوع کرده و با حساب عمری که در پی دارد لحظات خود را تنها به عیش و نوش سپری نکرده و به ساخت و ایجاد ابزار و فناوری های جدید بپردازد.ترس ابتدای موومان بیانگر حرکت شیطان در قامت یک مار از لای درختان و نزدیک شدن به آدم و حواست.دوربین هنگامی که تم از زبان زهی ها با فن سازبندی و تکنیک دیویزه ی آنها توسط اشتراوس بیان می شود ما را هدایت می کند تا از دریچه ی نگاه شیطان به این دو بنگریم.آنگاه وقتی که تم عرضه می شود آرامش و صلح و صفا و صمیمیت دو موجود خاکی را جلوه گر می سازد.این تم به صورت اوج گیرنده تکرار و تکرار می شود تا آنکه در لحظات پایانی این قسمت از پوئم سمفونیک کاملا روحیات اکسپرسیونیستی آهنگساز در قامتی مجلل و با شکوه به شنونده انتقال می یابد.
ادامه ی توضیحات در متن بعدی:

امروز زادروز دن کیشوت تاریخ موسیقی غرب یعنی ریشارد اشتراوس است.هنرمندی که با روحیات قهرمانی و پرهیجان خود دست به ساخت پوئم سمفونیک هایی زد که آفرینش آنها از نظر بررسی مسائل فنی موسیقایی از یک بشر خارج است.او حد فاصل بین مدرنیسم قرن بیستم و رومانتی سیسم متاخر اواخر قرن نوزدهم اروپاست و البته پایه گذار اکسپرسیونیسم در موسیقی به تبع رواج این جنبش در دو دهه ی پایانی قرن نوزده.متاسفانه بنیان گذار این جنبش در موسیقی را شوئنبرگ می دانند که از نظر من غلط است و با عدله هایی ثابت خواهم کرد که پیش از او یعنی ریشارد اشتراوس به بیان این تفکر در قالب یک زبان بس تخصصی موسیقایی رسید.وی تا قبل از سال 1900 توجه خود را صرف ساخت آثاری داستان محور به صورت بی کلام کرد یعنی عرضه ی یک داستان یا تفکر فلسفی از طریق ارکستر و بعد از این سال تصمیم گرفت که به خلق اپراهایی ماندگار بپردازد که البته یکی از اپراهایش را در قبل از سال موردنظر ساخته بود.
موسیقی ریشارد اشتراوس سرشار از تکنیک است که با ظرافت هایی بس تمام از طریق یک ارکستر حجیم و سترگ به شنونده انتقال می یابد.او تداوم و سیالیت موسیقی واگنر را ترکیب کرده با پلی فونی موسیقی آلمان که در این راه از لایت موتیف های واگنری هم بسیار بهره می جوید.در واقع پدر او که از نوازنده های هورن نامی آلمان بود و در ارکسترهای ریشارد واگنر می نواخت پسر را اجبار به گوش فرا دادن به موسیقی کلاسیک و رومانتیک نیمه ی اول قرن نوزده می کند اما شخص بازیگوش داستان ما پس از شنیدن اپراهای واگنر و به خصوص بررسی اپرای تریستان و ایزولده ی تصمیم می گیرد به سبک و سیاق واگنری ها آهنگسازی بنماید و خود را از قید و بند سنت ها و کلاسی سیسم رها کند.بسیاری بر این باورند که چگونگی بسط و گسترش یک موتیف یا تم در نزد اشتراوس ریشه در نوع آهنگسازی دو تن از بزرگان مکتب رومانتی سیسم یعنی برلیوز و لیست دارد اما اگر بدون مبالغه بخواهم نظر خود را در ارتباط با این آهنگساز بزرگ بیان کنم باید عرض کنم که درست است پوئم سمفونیک از بنیان های فکری فرانتس لیست نشات گرفت لیکن این ریشارد اشتراوس بود که این فرم موسیقایی را به اوج خود رساند و در قله های باشکوه تاریخ موسیقی خود را به ثبت رساند و بسیار سخت است که کسی فراتر از وی برود از نظر تکنیک پیچیده ی آهنگسازی و ظرافت و زیبایی موسیقی او اما کمی فنی تر به سبک آهنگسازی وی پرداخته و در نهایت دو اثر او یعنی چنین گفت زرتشت و دن کیشوت را به تفصیل بررسی کنیم.
اکسپرسیونیسم چه ویژگی هایی دارد که در موسیقی ریشارد اشتراوس برای اولین بار در تاریخ موسیقی غرب دیده می شود؟
این موج هنری که ریشه در نقاشی های پسا امپرسیونیستی ونگوگ و کاریکاتورهای انتقادی / اجتماعی اونوره دومیه داشت به سرعت توسط نقاشان شمال اروپا علی الخصوص هنرمندان خطه ی آلمان موردپسند واقع شده و به تثبیت و تکامل پرداخت.با آنکه جیغ ادوارد مونک به عنوان نمادی از این جنبش هنری شمرده شده است لیکن باید اذعان کرد که این تنها اکسپرسیونیسم اولیه را پوشش می دهد.دوره ی اصلی اکسپرسیونیسم در دهه ی اول قرن بیستم است که با بررسی آثار کته کوله ویتس - امیل نولده - فرانتس مارک و ارنست کیرشنر به خوبی می توانید آشنا شوید.حال از طریق تداعی ذهن به سوال و جواب هایی می پردازم که برسیم به این مسئله که اکسپرسیونیسم موسیقایی ریشه در آثار ریشارد اشتراوس دارد.
همه ی شما کم و بیش تصویر تابلوی معروف ادوارد مونک با نام جیغ در ذهن تان وجود دارد.چه چیزی در این تابلو مشاهده می شود که قبل از آن البته به استثنای کارهای ونگوگ و دومیه در کارهای گذشتگان وجود نداشت؟
تابلو سرشار از اضطراب و ترس است.شخص اول داستان ما صورتی فرورفته و دگرگون با ویژگی های کاریکاتورگونه دارد اما نه کمدی سفید بلکه کمدی سیاه.گویا خبری مهم به او داده شده و او اینگونه ترسان و لرزان و بس متعجب خیره شده است.در پس زمینه ی اثر رنگ های قرمز و متضاد آن که خاصیت ذهنی نقاش ما را متجلی می سازند به بیان اکسپرسیونیستی اثر کمکی شایان کرده اند و در نتیجه یک تنش توام با تهوع و بدبختی و رنج به ما عرضه می شود.حال این نکات چگونه در آثار اشتراوس سامان می یابند؟
او ابتدا به یک ایده فکر می کند.ایده ای که از یک موتیف تا یک جمله را شامل می شود.این ایده معمولا به این صورت است که یک داستان یا مضمون فلسفی را در پی خود دارد و این ایده همان سوژه ی تابلوی ماست.اما مگر از اول سوژه ی تابلوی ما رنج دیده - زشت و کاریکاتورگونه بوده؟ در جواب باید بگویم خیر پس تغییرات و دخل و تصرف هایی در آن صورت گرفته.اشتراوس هم به تبعیت از چنین کاری دخل و تصرف هایی در ایده ی خود به وجود می آورد که این تغییرات از طریق نحوه ی بسط و گسترش ملودیک - چگونگی هارمونیزه کردن و ارکستراسیون وی قابل مشاهده است.حتی اگر لازم باشد او به خردکردن ایده ی خود به قسمت هایی کوچکتر پرداخته که در نتیجه چندین راه بسط و گسترش به وجود بیاید.اما هنوز سبک آهنگسازی ریشارد اشتراوس به پختگی اکسپرسیونیستی نرسیده پس او باید چه کار یا کارهایی انجام دهد؟
در همه ی کتابها در ارتباط با توضیح موسیقی او می خوانیم که وی علاقه ی زیادی به استفاده از محدوده ی زیر سازها دارد.خب چرا؟ مگر او مرض دارد؟ بیمار است؟ یا انسانی سبکسر که به طور شانسی در تاریخ موسیقی درخشیده؟ خیر عزیزان.این همان چیزی است که علتش را در بیان اکسپرسیونیستی باید دید.او تنها راهکار برای آنکه سوژه ها و داستان های خود را به این صورت بیان کند در کاربرد محدوده های زیر و درخشان سازهای ارکستر سمفونیک می بیند که در این صورت از طریق یک مبالغه سرشار که باید گفت مبالغه از ویژگی های بنیادین سبک اکسپرسیونیسم است به این بیان دست می یابد.اگر دقت کنید موسیقی او بسیار تزئینی است که البته در ریشه در موسیقی پلی فونی مکتب آلمان دوران باروک دارد و به این صورت خود را نشان می دهد با پاساژهای پشت سرهم معمولا سازهای زهی که به طور چالاک و بازیگوش به بالا و پایین می روند همزمان با آنکه تم اجرا می شود که این خود به بیانی که او علاقه مند است کمکی شایان می کند و البته یک نکته را فراموش نکنیم.در هنر ارکستراسیون تکنیکی برای سازهای زهی به نام دیویزه که به معنای تقسیم کردن وجود دارد.به این صورت که اگر مثلا در بخش ویولنسل های ارکستر 10 نوازنده وجود دارد با گذاشتن علامت div.a2 بالای پارتیتور اثر توسط آهنگساز 5 نوازنده یک صدا و 5 نوزانده ی دیگر صدای دیگر را اجرا می کنند پس باید حتما در پارت یک بخش زهی از ارکستر دوبل نت یا آکورد دیده شود که این تکنیک کاربرد داشته باشد که به صورت های مختلفی از آن بهره برد.خب سوالی که برایتان ایجاد می شود این است که این تکنیک چه اثری در بیان اکسپرسیونیستی ریشارد اشتراوس دارد؟
این تکنیک حجم صدا را فروکش کرده و به روح و بطن آن می افزاید و در نتیجه اثرگذار موسیقی به اجرا می انجامد که با آن مهارت های آهنگساز در آثارش می بینیم که به چه میزان زیبایی شناسی های مکتب اکسپرسیونیسم در موسیقی تجلی یافته است؟ البته او برای بیان اثرگذارتر و مبالغه آمیز از دیویزه هایی به این صورت که یک بخش از سازهای زهی ارکستر به سه گروه - چهار گروه و یا حتی بیشتر تقسیم شوند استفاده می کند که با این تکنیک در قسمت دوم پوئم سمفونیک معروف و محبوب او یعنی چنین گفت زرتشت آشنا خواهید شد.آنجا خواهید دید که مثلا تقسیم ویولن های اول که اگر فرض بگیریم در ارکستر موسیقی اشتراوس 20 نفر هستند به چهار گروه که هر گروه به اجرای یک صدا و نتی از یک آکورد می پردازد چه جلوه ی دلفریب و سرمست کننده ای از جذابیت های اکسپرسیونیستی ایجاد می کند.
حال که این مقدمه در ارتباط با ویژگی های اصلی آثار وی داده شد بپردازیم به دو اثر موردنظر او که قبل از آن اشاره بکنم که با آنکه ریشارد اشتراوس به یک بیان اکسپرسیونیستی در موسیقی دست یافت اما در قالبی باشکوه و زیبا و سرشار از زندگی و تندرستی که می توان گفت تجلی یک اکسپرسیونیست در امپرسیونیسم است که بعد از او دیگر یافت نشد و افرادی چون شوئنبرگ اکسپرسیونیستی تلخ و حتی زننده را بیان کردند.(مثلا چنین گفت زرتشت آهنگساز را مقایسه کنید با شب دگرگون یافته ی آرنولد شوئنبرگ که از یک مکتب دیگر اکسپرسیونیستی نمایندگی می کند.)