آلبوم موسیقی Edvard Grieg Essential Works اثری از هنرمندان مختلف

امروز زادروز ادوارد گریگ است.آهنگسازی که به خوبی می توان حس و حال مکتب رومانتی سیسم را در موسیقی اش مشاهده نمود.آثار او ترکیبی است از طیف وسیعی از احساسات عمیق انسانی به تبع مکتب رومانتیک قرن نوزده و ناسیونالیسمی که در نیمه ی دوم قرن مزبور به اوج خود رسید.با آنکه بخش اعظمی از ساخته های وی که مهم ترین شان هم هستند در چند دهه ی پایانی قرن نوزدهم میلادی خلق شدند و این مصادف است با تکوین رومانتی سیسم در قالبی پسین یا متاخر او هرگز از کروماتیسم واگنری و سیستم ها و رویکردهای موسیقایی اواخر این قرن بهره نجست و آثار خود را ریشه دواند در مرحله ی اصلی رومانتیک که افرادی چون برامس و شومان آن را رهبری می کردند.با همه ی این توضیحات شکل پیچیده و کمال یافته ای از ترکیب عناصر موسیقایی در آثار این آهنگساز یافت می شود که گاهی خود را وامدار گروه واگنری ها جلوه گر می سازد اما در حقیقت چنین نیست.البته باید اشاره نمود که چون هر هنرمند دیگری وی هم آثاری نسبتا مدرن و آوانگارد در کارنامه ی هنری اش دارد.استفاده از روابط مدیانتی در شکلی تکامل یافته - بهره جویی از نت های پدال تونیک و دومینانت به صورت ظریف و موثر در روند هارمونیک قطعه - سازبندی نه چندان حماسی که در اصل بیانگر شور شاعرانه و عاشقانه ی گریگ است و ملودی پردازی به گونه ای که هم موسیقی نروژ و هم خاصیت رومانتیک در آن دیده شود از ویژگی های اصلی آثار اوست برای بیان یک غم و فسردگی که در غالب قطعاتش به چشم می خورد که در نتیجه خود را به پایانی امیدبخش و مطبوع برای شنونده که نشان از پیروزی انسان بر سرنوشت است مبدل می سازد.
با گوش دادن آثاری که در این آلبوم گردهم آمده شما موسیقی ادوارد گریگ را به خوبی خواهید شناخت و با توجه و مقایسه آهنگهای وی با دیگر آهنگسازان مکتب رومانتیک به تمایزهای تفکری آنها پی خواهید برد.لیکن توضیحاتی در ارتباط با اولین سوئیت پیرگینت وی می دهم:
این آهنگساز موردبحث ما بر اساس نمایشنامه ای از هنریک ایبسن نویسنده ی بزرگ و دوست و هموطن گریگ به همین نام موسیقی برای صحنه نوشت (که این فرم چیزی میان باله و اپراست به گونه ای که چون باله تمام لحظات آن بر پایه ی رقص نیست و چون اپرا از آواز و انواع فرم های رایج و مورداستفاده آن برخوردار نیست که از نمونه های موفق دیگر این ساختار می توان به موسیقی صحنه ی اگمونت و ایرلزین ژرژ بیزه اشازه نمود.) که با همین ساخته ی مهم و بس ارزشمندش خود را در دفتر تاریخ موسیقی غرب به ثبت رسانید.بعدها قسمت های مهم موسیقایی آن را به دو سوئیت که هر کدام از چهار قسمت برخوردارند تبدیل کرد که اولی چون یاقوتی در جهان موسیقی درخشید و تاثیر خود را عجیب بر گوش ها و دل های هنرمندان و شنوندگان گذاشت.لیکن می پردازیم به این چهار آهنگ:
در فضای و حس صبحگاهی / قسمت اول
از نظر فرمال از یک ساختار سه بخشی پیروی می کند و با توجه و کمی بررسی می توان پی برد که قالب اصلی اش دوتایی برگشت دار است لیکن در برگشت چون تم اصلی تکه تکه شده و بسط و گسترشی متفاوت از موتیف هایش به گوش می رسد شاید شنونده کمی در ابهام باقی بماند.کمال پختگی آهنگسازی ادوارد گریگ در ترکیب استادانه و آموزنده ی مصالح موسیقایی با یکدیگر تنها با همین قطعه قابل مشاهده است.کاربرد روابط مدیانتی و توجه ویژه ای به آکورد نمایان درجه ی ششم (تنالیته ی اصلی می ماژور است.) و در نهایت استفاده از همین آکورد پس از یک مدولاسیون نیم پرده ای به فا ماژور به عنوان آکورد ماژور درجه سومی که نیم پرده بم شده و سپس دوباره با یک راه پر پیچ و خم بازگشتن به تنالیته ی اصلی تنها بخشی از بغرنجی های روند هارمونیک این قطعه را نشان می دهد.از قسمتی که ویولنسل در محدوده ی زیر خود شروع به اجرای موتیفی می کند و بعد ویولنها به آن پاسخ می دهند که فضای هارمونیک معلقی در اینجا نسبت به تنالیته ی اصلی شنیده می شود بخش میانی قطعه آغاز می گردد و قبل و بعد آن که تم به سازهای بادی چوبی و در نهایت زهی ها واگذار می شود و کاملا حس بیداری و سرزنده و عمیق صبحگاهی را به نمایش می گذارد در یک چارچوب رومانتیک و خیال انگیز بخش های ابتدایی و فرجامین این قسمت از سوئیت پیرگینت به شمار خواهند رفت.
مرگ آز / قسمت دوم
در اینجا تنالیته ی اصلی سی مینور است یعنی نمایان تنالیته ی قطعه ی اول اما در شکلی مینور شده که این از تکنیک های رایج آهنگسازی موسیقی دانان قرن نوزدهم می باشد.کل اثر بر پایه ی هشت میزان تشکل یافته که بخش الف را پوشش می دهد و سپس همین هشت بدون هیچ تغییر و جنبه ی بازگشت
پذیری به عنوان بخش میانی تنها در نمایان گام کار یعنی فادیز مینور شنیده می شود و پس از آن بازگشتی با اوج غم و ملاحت یک سوگواری و مرگی تراژیک از یک قهرمان دوباره بخش الف با تغییری اندک تکه ی فرجامین کار را پوشش می دهد.از نظر فرمال که چون گذشته از یک ساختار سه قسمتی بهره می برد اما نه دوتایی برگشت دار بلکه کاملا تعلق دارد به فرم سه تایی ساده بخاطر نحوه ی کادانس گذاری که موضوعی بس تخصصی است بین پایان بخش دوم و شروع بخش سوم.در نهایت با یک کودای مرموز این قطعه ی بس غم انگیز و گریه آور به اتمام می رسد.به راستی که این اثر در زمره ی غم انگیزترین و دلفریب ترین فطعات تاریخ موسیقی به شمار می آید چون نه چیز گزافی به شنونده انتقال می دهد و نه کمی دارد که از آن آدمی نقد کند.
رقص آنیترا / قسمت سوم
این هم از یک چارچوب دوتایی برگشت دار اما با خاصیت های سکوئنسی پرورش یافته و بخش های رابط گونه ای که پختگی سبک و سیاق آهنگسازی را متجلی می سازد شکل یافته و به خوبی می توان هم هنر ارکستراسیون گریگ را در مواجه با سازهای زهی دید و هم کاربرد ظرف نت های پدال تونیک و نمایان.
در بارگاه پادشاه کوهستان / قسمت چهارم
از نظر ساختاری و تکنیک بسط و گسترش بسیار به قسمت دوم این سوئیت شباهت می ورزد و گام آن چون مرگ آز سی مینور است.تنها باید شنید و دید که چگونه از کم ترین دینامیک و حجم صدایی سازها و افه ی پیتزیکاتوی سازهای زهی به اوجی با زبان کل ارکستر می رسد که سازبندی پرطمطراق و مهیب از آن صورت گرفته.به راستی که کلام از توصیف این قسمت عاجز است که به خوبی یک تعقیب و گریز سینمایی را بیان می دارد.
در طی سالیان متمادی که اجراهای زیادی از دو سوئیت پیرگینت صورت گرفته هیچ کس جز هربرت فون کارایان در دهه ی 1970 نتوانست به عمق و لایه های درونی و روح اثر پی ببرد و آن را اجرا کند.او با چیره دستی تمام در این دهه پارتیتور دو سوئیت مزبور را به اجرا گذشته که تفسیر بس شنیدنی و قابل تامل نتیجه ی کار پدید آمده که نه لطمه ای به بطن اثر می زند و نه اغراق در احساسات می کند.تکنیک ضبط فراگیری هم که همراه با وضوح و یک شیرینی است رنگی دلپذیر به این ضبط کارایان داده.در کنار وی برداشت برگلند از دو سوئیت کمی محافظه کارانه تر و مبالغه آمیزتر در بیان احساسات است که آن هم ارزش و جایگاه خود را دارد و اگر علاقه مندید تا قسمت های بیشتری از موسیقی صحنه ای ادوارد گریگ را گوش کنید طبیعتا نسخه ی کامل نیمه یروی سندی است برای شنیدن این کار و البته برداشت سالونن هم از قسمت های برگزیده ی آن شیرینی و مطبوعیت خاص خود را دارد.