شوستاکوویچ: سمفونی شماره ۵ در رِ مینور، اجرای سمیون بایچکوف و ارکستر فیلارمونیک برلین

در ارتباط با سمفونی شماره ی 5 شوستاکوویچ که شاهکاری است در عصر مدرن در متن های قبلی صحبت کرده ام اما این بار می خواهم نگاهی به اجراهایی از پارت اثر بیندازم و با هم بر آنها مروری داشته باشیم.
هنگامی که لئونارد برنشتاین به عنوان رهبر ارکستری جوان با اجراهایی قابل تامل که عهده دار منصب رهبری ارکستر فیلارمونیک نیویورک بود در آمریکا شناخته شده بود به عنوان یک سفیر فرهنگی و هنری به همراه اعضای ارکستر فیلارمونیک نیویورک به شوروی در اوج جنگ سرد سفر کرد و با تفسیر ارزشمند و به یادماندنی ای که از اثر مزبور به جای گذاشت هم بر شهرت خود فزونی بخشید و هم در دل و یادهای اروپاییان جای بیشتری باز کرد و به تعامل و ارتباطات سیاسی / اجتماعی بین دو کشور آمریکا و شوروی کمک شایانی کرد.لیکن برداشت رئالیستی برنشتاین با شور و هیاهوی کنترل شده ی آمریکایی هنوز هم سندی است معتبر برای درک بیشتر این سمفونی.بعد از این اجرا که در اواخر دهه ی 1950 صورت گرفت اگر به تفسیر پسر خود آهنگساز یعنی ماکسیم شوستاکوویچ اشاره ای بکنیم کار گزافی نکرده ایم.
همکاری وی با ارکستر سمفونی لندن نتیجه ای جالب برای علاقه مندان موسیقی شوستاکوویچ فراهم نموده که در کمال استواری و متانت بازیگوشی ها و طنزهای بدیعی را مطرح نموده و علاوه بر وفاداری به متن اثر با احساسی مثال زدنی که نتیجه ی ستایش پسر از پدر است همراه گشته و در نهایت تجربه ای جالب را برای هر شنوندهای به ارمغان خواهد داشت.
نیمه یروی که کمال استادی را در تولید صداهای خالص و شفاف از ارکستر دارد و با مهارت های بی نظیر خود تعادلی وصف نکردنی از یک اثر ارکستری پدید می آورد تا قبل از شنیدن اجرای بیچکوف برای من بهترین اجرا از سمفونی پنج شوستاکوویچ قلمداد می شد که مضاف بر دقت در نقاط کلیدی اثر که چالش برانگیز است و برای نوازندگان ارکستر ابهام ایجاد می کند تعادل و وضح بالا و مثال زدنی ای را رقم زده در همکاری با ارکستر ناسیونال اسکاتلند.تکنیک ضبط در این اجرا هم به غایت استادی عمل آمده و کمال مطلوبیت را برای هر شنونده ای به همراه دارد.
برنارد هایتینک با همراهی ارکستر کنسرت گه بوآ آمستردام هلند هم ضبطی جالب اما بسیار مشابه ی یروی پدید آورده و از نظر من نکته ی جدید و قابل توجهی برای گفتن ندارد اما در ارتباط با اجرای بیچکوف.
سیمون بیچکوف که سبک و سیاق رهبری اش و نوع نگاه و مواجهه اش آدمی را یاد کارلوس کلایبر می اندازد (رهبری که دقت - ظرافت و شور و احساس را در یک ترکیب بندی منحصربه فرد به شنوندگان عرضه می کرد.) زمانی به ضبط این اثر شوستاکوویچ در برلین پرداخته که فون کارایان زنده بود و برنشتاین هم با ارکسترهایی مختلفی در اروپا سر و کله می زد و طبیعتا در آن زمان حیرت آنها را با این برداشت خود واداشته که اجرایی است حاکی از شور و ذوق جوانی و احترام والای بیچکوف به شوستاکوویچ بزرگ و همکاری موفقی که نتیجه ی تعامل درست رهبر ارکستر با نوازندگان است.وفاداری بالای بیچکوف به پارت سمفونی لایه های درونی اثر را که بیان آنها الحق که مشکل است به شنوندگان انتقال می دهد و این ظرافت با انرژی شگفت انگیز رهبر ارکستر و ارکستر فیلارموینک برلین جبران می شود.
البته در پایان باید اشاره کنم که هنوز موفق به شنیدن اجرای نوسدای بزرگ نشدم که از رهبران بزرگ عصر ماست ولی تا همین لحظه که برایتان می نویسم این اجرا را ارجمندتر از بقیه ی تفسیرها می دانم به طوری که برای یک بار هم شده به معنای واقعی کلمه متوجه می شوید که شوستاکوویچ با این ساخته ی خود قرار است به شنوندگان چه چیزی بگوید؟
سپاس از والا موزیک بزرگ که مدتها در پی تهیه ی این آلبوم بودم و شما آن را برایم برآورده کردید.