آلبوم موسیقی Beethoven Wagner Verdi اثری از لیز داویدسن (Lise Davidsen)

هر هنرمندی معمولا کارنامه هنری اش را به سه دوره تقسیم می کند.دوره ای که در آن به جستجوی ایده های تازه می پردازد اما چون به زبان تازه ای برای بیان آنها نرسیده از سنت های کلاسیک بهره برده و ادای احترامی به پیشینیان خود می کند.دوره ای که در آن اوج خلاقیت و نبوغش مشاهده می شود و مهم ترین و معروف ترین آثار خود را به جا می گذارد و آخرین دوره که در آن تفکرات فلسفی و مانیفست هنری خود را در شکلی غالبا آوانگارد و مدرن نسبت به زمان خود مطرح می سازد.بتهوون در دومین دوره ی کاری خود آثاری به غایت زیبا - اثرگذار و شنیدنی و حتی بس آموزنده به جای گذاشت و اپرای فیدلیو یکی از این ساخته های این دوره ی هنری اش است.
این اپرا در دو پرده اولین بار با نام لئونور در سال 1805 (سالی که فاوست گوته به چاپ رسید و سمفونی پنج آهنگساز شنیده شد.) در وین به نماش گزارده شد که متن لیبرتوی آن برگرفته از داستان عشق مشروع Bouilly نویسنده فرانسوی بود و با آنکه مضمون ضعیفی را پوشش می داد لیکن در قرن 19 مورد توجه چند آهنگساز قرار گرفت.اولین آهنگسازی که تصنیف موسیقی ای برای این نمایشنامه را در ذهن خود پروراند Gaveaux بود که در سال 1798 در قالب اپرا در پاریس آن را به اجرا گذاشت و لودویگ وان بتهوون دومین فردی بود که ترجمه ی آلمانی اثر مزبور را برای اپرایش مدنظر قرار داد.جالب است بدانید که در همان سال یک آهنگساز ایتالیایی هم به نام پایز باز اپرائی بر اساس داستان اشاره شده نوشت.
آهنگساز موردبحث ما زحمت زیادی برای خلق این ساخته اش نوشت زیرا بخاطر مورد توجه قرار نگرفتن این اپرا در همان اجرای اولیه اش اصلاحات جدیدی در آن صورت گرفت که در سال دیگر یعنی 1806 باز به نمایش رفت ولی بیشتر از نمایش قبل با موفقیت مواجه نگردید.بعد از هشت سال بود که با یک تجدیدنظر کلی و اصلاحات بسیار برای این اپرا آن را برای سومین بار به صحنه برد و این بار با استقبال مثال زدنی و موثری روبرو گردید آهنگساز داستان ما که نام اپرا را هم از لئونور به فیدلیو تغییر داده بود.گویا بر طبق منابع معتبر تاریخ موسیقی بتهوون تعدادی از آریاهای اپرای فیدلیو را بیش از 18 بار تغییر داده و برای مقدمه ی این اثرش هم چهار اورتور (سه اورتور به نام لئونور و یکی با نام فیدلیو) وجود دارد که این خود باز از مثال های بدیع یک آهنگسازی برای این فرم موسیقایی است.
داستان این اپرا حول یکی از زندان های اسپانیا می چرخد که در آن رئیس زندانی به نام پیزارو (با پشتیبانی صدای باریتون / صدای نه زیر و نه بم یعنی حد وسط آقایان) فلورستان را (با اجرای صدای تنور یعنی صدای زیر آقایان) بخاطر دشمنی که با آن داشت زندانی می کند و همسر فلورستان به نام لئونور (عهده دار اجرای این نقش سوپرانو می باشد که صدای زیر خانم ها تلقی می شود.) برای نجات شوهر خود با لباس مردانه و اسم جعلی یعنی فیدلیو به زندان راه پیدا می کند.
پس از عشق دختر زندانبانی به نام روکو (باس یعنی صدای بم آقایان پارت این نقش را می خواند.) یعنی مارسلین (سوپرانو) به فیدلیو که وی را جوانی خوش بر و رو و آراسته می بیند و استفاده از این موقعیت توسط لئونور و ورود وزیر و... آخر و عاقبت بیگناهی فلورستان ثابت شده به وزیر و آزاد می شود و پیزارو تبهکار شناخته شده و در نتیجه اپرا به پایانی کلاسیک و روشن ختم می شود منتها کمی ارتباط با خود این اثر به صورتی فنی صحبت به عمل آرم:
از آنجا که می توان تشخیص داد این اپرا تحت تاثیر دو اثر اپرایی یعنی اورفئوی گلوک و عروسی فیگاروی موتسارت می باشد که به خصوص آریای معروف اپرای گلوک را با چند قسمتی که داویدسن می خواند مقایسه کنید.از نظر توالی و گسترش هارمونیک وفاداری به سنت های دوره ی کلاسیک مشاهده می شود لیکن از طریق تغییرات ناگهانی شدت صدا یا همان حجم صوتی کمی جلوه ای رومانتیک اثر به خود گرفته و نسبتا مرموز و رمزآلود منتها برداشت داویدسن تفسیری رومانتیک و شاعرانه که با ابهت و شکوه صدای وی ادغام شده می باشد که شنونده را شگفت زده خواهد کرد.از نظر ملودی پردازی اگر نگاهی به این اپرا بیندازیم می بینیم که بسیار سنتی و محافظه کار چون سبک و سیاق هایدن و موتسارت عمل کرده و در جاهایی هم تاثیر پنجمین سمفونی بتهوون به خوبی قابل مشاهده و برداشت است.
از قطعه ی شش تا پایان آلبوم درک و دریافت داویدسن از اپراهای رومانتیک و آریاهای آنها را خواهیم دید چون دلاور روستایی ماسکانی / قدرت سرنوشت و اتللو جوزپه وردی و Wesendonck Lieder ریشارد واگنر که مثلا آن کرشندو و دکرشندو سخت و ظریف آریای قدرت سرنوشت را چقدر با مهارت و استادی و بیانگر و اثرگذار می خواند یا خوانش هنرمندانه و بدیع وی از لیدهای ارکستری واگنر.
قابل توجه دوستان که این لیدها را که شکلی بغرنج و پیچیده و در عین سیال دارند مقایسه کنید با لیدهای بسته و کلاسیک شوبرت - شومان و حتی برامس.
ممنون از والای دلها برای فراهم کردن این آلبوم مهم داویدسن.از این هنرمند امیدوارم بیشتر در سایت نفیس تان ببینم.