مجموعه هنر برنارد هایتینک

هنر برنارد هایتینک The Art of Bernard Haitink

این مجموعه شامل اجراهای زیر است:

آنتونین دورژاک: سمفونی شماره ۷ در ر مینور
بِدریش اسمتانا: «مولداو» از مجموعهٔ «میهن من»
فرانتس شوبرت: سمفونی شماره ۸ «ناتمام»
لودویگ وان بتهوون: سمفونی شماره ۷ در لا ماژور
یوهانس برامس: سمفونی شماره ۳ در فا ماژور، اپوس ۹۰
فرانتس لیست: poema سمفونیک شماره ۷ «Festklänge»
گوستاو مالر: سمفونی شماره ۱ در ر ماژور «تیتان»
ریچارد واگنر: پیش‌درآمد و مرگ عاشقان از اپرای «تریستان و ایزولده»
آنتون بروکنر: سمفونی شماره ۳ (نسخهٔ ۱۸۷۷)
ریچارد اشتراوس: مرگ و رستگاری
کلود دبوسی: دریا
موریس راول: مادر غاز
ایگور استراوینسکی: Scherzo à la russe و آیین بهار
بلا بارتوک: کنسرتو برای ارکستر
پیوتر ایلیچ چایکوفسکی: فرانچسکا دا ریمینی
دمیتری شوستاکوویچ: سمفونی شماره ۱۰

ارکستر اصلی: ارکستر کنسرتخbouw به رهبری برنارد هایتینک
(با همکاری ارکستر سمفونیک بوستون، فیلارمونیک لندن، فیلارمونیک وین و برلین فیلارمونیک در برخی قطعات)

وقتی این مجموعهٔ ویژهٔ هشتادمین سالگرد تولد هایتینک در سال ۲۰۰۹ منتشر شد، بعید می‌دانستیم که او همچنان تا سال‌ها بعد این‌قدر فعال و پربار به ضبط موسیقی ادامه دهد. اما هایتینک همچنان با بزرگ‌ترین ارکسترهای جهان هم روی صحنه و هم در استودیو کار می‌کرد.
اگر نقطه‌ضعفی بتوان برای او در نظر گرفت (به‌جز تفسیرهایی که گاهی کمی بی‌رنگ به نظر می‌رسند)، این است که بارها و بارها آثار مشابهی را ضبط کرده است. با گذشت زمان، انتخاب بین نسخه‌های مختلف او سخت‌تر شده، به‌خصوص که بازنشرها ارزان‌تر و در دسترس‌تر شده‌اند. به همین دلیل فکر کردم نگاهی تازه به این مجموعه می‌تواند مفید باشد.

جرالد فنچ در سال ۲۰۰۹ نوشت که این مجموعه «تنوع و توانایی فنی فوق‌العادهٔ هایتینک را به نمایش می‌گذارد». با این نظر کاملاً موافقم، اما باید بگویم این مجموعه بیشتر «متنوع» است تا «بهترین انتخاب ممکن».

بخش‌های اجرا شده با ارکستر — از جمله اولین ضبط او با این ارکستر، یعنی سمفونی هفتم دورژاک — عموماً ارزشمند و شنیدنی‌اند. سمفونی ناتمام شوبرت دلنشین است، اشتراوس و واگنر هم به زیبایی اجرا شده‌اند. اما حضور سمفونی هفتم بتهوون در این مجموعه ضروری به نظر نمی‌رسد و کنسرتو برای ارکستر بارتوک هم انتخاب متوسطی است. حتماً آثار بهتری از هایتینک وجود داشت که شایستهٔ معرفی دوباره بودند.
در مورد مالر، نسخهٔ ۱۹۶۲ او معمولاً انتخاب اول منتقدان نیست (آنها نسخهٔ ده سال بعدش را ترجیح می‌دهند) و من هم تحت تأثیر قرار نگرفتم. البته برنج و چوب‌ها عالی‌اند، اما در کل اجرا فاقد شخصیت و عمق کافی است.

اجراهای دیگر مجموعه هم چندان درخشان نیستند. هیچ‌کدام از قطعات با ارکستر فیلارمونیک لندن خاص نیستند. سمفونی دهم شوستاکوویچ از نظر اجرا، هیجان و حتی کیفیت صدا در سطح بالایی قرار ندارد. «آیین بهار» هم بد نیست، اما با شخصیت آرام و متین هایتینک خیلی جور درنمی‌آید و انتخاب مناسبی برای بزرگداشت او به حساب نمی‌آید.

اجراهای بوستون و برلین هم وضعیت بهتری ندارند. ضبط‌های او در اواخر دوران همکاری با ارکستر بوستون به پای کارهایش در آمستردام نمی‌رسند.
در نهایت، این مجموعه به‌خاطر چند اجرای واقعاً خوبش ارزش خرید دارد، اما پروژه‌های بعدی هایتینک تصویر کامل‌تر و متعادل‌تری از میراث هنری او ارائه کرده‌اند.

توضیحات و تصاویر اضافه شد (1405.03.11)