آلبوم موسیقی Khachaturian _ Gayne _ Classic Library Series اثری از آرام خاچاتوریان (Aram Khachaturian)

البته لازم به ذکر است که ترتیب درست قطعات به شکل زیر است و در صورت مقدور بودن خواهشمندم که سایت والا موزیک آن را اصلاح کند:
قطعه ی یک در جای خود - سومی به جای دومی - پنج در مقام سه - هفت به جای چهار - نه در جای پنج - 12 به جای 6 - 14 به جای 7 - 16 در مقام 8 - 18 / 20 / 22 و 24 به ترتیب در جایگاه های 9 و 10 و 11 و 12 و 26 / 28 / 30 / 32 / 33 و 34 به ترتیب در جایگاه های 13 الی 18 قرار گیرند.
دومین ترک ترک باید 19 باشد و 3 و 6 در مقام های 20 و 21 و 8 و 10 و 11 باشند در جایگاه های 22 و 23 و 24 و بعد قسمت های اسپارتاکوس و ماسکاراد را به ترتیب بگذارید در ادامه و در آخر فانتزی روسی را.

(بخش سوم / پایانی)
رقص گل رز دخترانی مجرد
فرم این قطعه هم چون قطعات پیشین است.اینجا را کاملا واگذار می کنم به شما تا درک و لذت خود را نشان دهید و ببینید که به چه میزان والایی در سازبندی و ملودی پردازی و مسئله ی بافت آن آهنگساز دقت عمل داشته.به خصوص وقتی که تم اصلی برای بار دوم مطرح می شود ترومپت به عنوان یک کنترسوژه در حالتی فوگ گونه همزمان با تم به اجرا می پردازد که این یعنی اصالت و اقتباس خاص.یعنی به گذشته ی موسیقی غرب مثل دوران باروک وفادار بوده و اما تفکر و عقاید خودمان را در هنر و موسیقی خودمان فدای آن نکنیم و در نتیجه ترکیبی مدرن و در عین حال شنیدنی ایجاد شده است.
رقص خنجر
با حالت اوستیناتو و ایستای در عین حال پرتحرک و سرکش ارکستر پیکولو و زایلوفون تمی را کروماتیک و در عین شرقی به اجرا می گذارند.وقتی به بخش میانی می رسیم قسمت میانی دوئت لیریکال تداعی شده و نمود آن را در ترکیب متفاوت ریتمیک دیگر بخش های ارکستر می شنویم.پس از این بخش سرکشی سازها دوباره شروع شده و ترومپت هدایتگر این سرکشی است.در اواخر دقیقه ی دوم که سوال و جوابی کوتاه اما تاثیرگذار بین سازهای مختلف ارکستر به گوش می رسد چکناواریان اوج مهارت خود را در رهبری نشان داده و به گونه ای اجرا کرده که امضای کاری خود را در آن گذاشته به طوری که خود آهنگساز در گفت و گویی اشاره کرده بود که چکناواریان این اثر من را به گونه ای اجرا کرده که خود هم هیچ وقت نتوانستم برداشت کنم.جلوتر با توجه به چگونگی استفاده از منطقه ی سازها (منطقه ی زیرشان) این تنش و اظطراب بیشتر شده و در نتیجه با ضربات ممتد زایلوفون رقص خنجر با یک کودای ثمربخش به پایان می رسد.
حال سوالی برای خوانندگان پیش خواهد آمد؟
چرا من در تمامی سه متن از لفظ ارمنی استفاده کردم در حالی که خود آهنگساز در گرجستان به دنیا آمده است؟
اول باید گفت که موسیقی گرجی هم کماکان در خلال قسمت های مختلف این باله به گوش می رسد منتها چون خاچاطوریان در خانواده ای ارمنی متولد شد آن خاصیت و روحیه ی ارمنی مآب با سرشت موسیقی گرجی ترکیب شد و با استانداردهای دیگر موسیقی ها به نتیجه ای بس زیبا - دلپذیر و بس ارزشمند رسید.رهبری این اثر بر عهده ی چکناواریان از نمونه های درخشان برای معرفی یک برداشت مرجع از یک اثر بکر و نفیس است و نوازندگان ارکستر فیلارمونیک لندن گویا سالها در گرجستان و ارمنستان بزرگ شده و کاملا با فرهنگ و سلیقه ی مردمان آنجا آشنا بوده اند.در نتیجه بسیار بهتر و پویاتر از دیگر تفسیرها عمل کرده اند.ضبط درخشان آن هم از جذابیت های گفتنی این آلبوم است و البته لازم به ذکر است اشاره کنم که چکناواریان به طور کامل این باله را اجرا نکرده منتها صحنه هایی بس درخشان را از آن انتخاب کرده و در عین ناباوری در قله ی رهبری ایستاده و به تفسیری مثال زدنی و اثرگذار دست پیدا کرده.تقریبا با گوش فرا دادن به این آلبوم هم نیمی از باله ی گایانه را گوش فرا خواهید داد و هم قسمت هایی از باله ی اسپارتاکوس و سوئیت ماسکاراد برای ارکستر.
امیدوارم توضیحات من در درک و لذت شما از این آثار شگفت انگیز خاچاطوریان راه گشا بوده و مفید و سودمند باشد.

(بخش دوم)
لزگیکا
لزگی که از فرم های رقص مهم و محبوب مردمان ترک و آذری خاورمیانه است در اینجا رنگی دیگر به خود گرفته و تنها با شنیدن آن می توان لذت برد چون کلام از توصیف زیبایی های بدیع و ناب آن ناتوان است.تم از زبان بادی های چوبی بیان شده و در تکرار بعدی همزمان با تکرار این تم توسط بادی های چوبی ها و ویولن ها بادی های برنجی به کنترسوژه ای می پردازند که بافتی پلی فونیک و بدیع ایجاد می کند.بعد از این قسمت وارد بخش ب می شویم که آشوب و همهمه ای از سازها بیان می شود و اوج هیجان و سرکشی های این رقص زیبا و محلی و اصیل را نشان می دهد.دوباره با بازگشت تم فلوت عهده دار می شود (مثل قبل). فرم این قطعه در واقع یک دوتایی برگشت دار است(شما می توانید به عنوان یک فرم سه بخشی درنظر بگیرید.) و در نتیجه با یک کودای دلفریب شنونده را در تعلیق می گذارد و نوبت می رسد به قطعه ی بعدی که نام آن دوئت لیریکال است.
دوئت لیریکال یا آوازگونه
این قسمت از گایانه باله را از همان کودکی از دیگر بخش ها بسیار بیشتر دوست داشتم.به چند دلیل:
1.شیوه ی ملودی پردازی و هارمونیزه کردن آهنگساز در اینجا به اوج خود می رسد.
2.ورود و خروج سازها در کمال خود تنظیم شده در قالب ارکستر و این نمونه ای مثال زدنی است از هنر ارکستراسیون خاچاطوریان.
3.ترکیبی بدیع و دلپذیر و اثرگذار از موسیقی ارمنی و غربی به وجود آمده.
4.در اواسط قطعه شما به یکی از بهترین نمونه های بافت پلی فونیک در موسیقی کل اعصار تاریخ جهان برخواهید خورد.
با مقدمه ی هورن ها و ورود زهی ها و آن هارمونی مرموز و بعد ترومپت ها که تکرار می کنند همان جمله ی هورن ها را اینبار با اضافه شدن طبل فنردار که تعلیق قطعه را بالاتر می برد و پس از این بخش تمی از زبان ویولن ها با حالتی التماس گونه و شاعرانه مطرح می شود.باید اینجا توضیح داد که کل فرم قطعه یک سه تایی مرکب است یعنی ترکیب چند فرم سه سه تایی کوچکتر با هم که نمونه ی آن در منوئه ها و اسکرتسوها مشاهده خواهد شد.در واقع این تم تم اول بخش اول نیست بلکه تم اول بخش دوم یا میانی است که اینجا به عنوان یک فریب به شنونده عرضه می شود منتها عناصری از آن در قسمت میانی بخش اول بسط و گسترش می یابد.دو بار این تم در بافتی هموفونیک به شنونده انتقال می یابد.
انگاه در حالتی که حتی نمی توان وصفش کرد تم زیبا و بااقتدار و در عین حال از درون فروتن بخش اول بیان داشته می شود که سازبندی خاص خاچاطوریان آن را زیباتر هم کرده.پیانو در دوبل با بادی های چوبی و پس زمینه ی آنها طبل فنردار واقعا درسی بزرگ برای آهنگسازان خواهد بود.پیتزیکاتوی زهی ها در اینجا ادامه می یابد.آنگاه ترومپت و دوبل آن با پیانو ورود نیمه ی دوم تم را (یعنی قسمت الف بخش الف را) به شنونده متوجه می سازد و آن وقت وقتی زهی ها تقریبا به بسط و گسترش عناصری که گفته شد می پردازند آن ورود بخش میانی قسمت اول است که حالتی تحریروار و بسط و گسترش به سبک شرقی دارد.
آنگاه دوبل انیسون ترومپت و ابوا که کنترملودی ای را کاملا شرقی و ارمنی در ترکیب با زهی ها که همان تمی را که به بار اول بررسی کردم اجرا می کنند پس از آن اینبار شکل فشرده ای از قسمت اول پس از این تم که یک پریود را شامل می شود بیان می شود و همان تم که ابتدا در نقش یک معرفی و بعد یک اینترلود را داشت الان به عنوان یک پست لود شنونده را مطبوع و رضایت بخش به خاتمه ی قطعه هدایت می کند.
واریاسیون ارمنی
با یک مقدمه ی مبهم شنونده را به تمی سرزنده و رقص گونه که اصالت آن کاملا در موسیقی و فرهنگ خود ارمنی است می رسد.نوع سازبندی و نحوه ی ملودی پردازی و چگونگی هارمونیزه کردن آن در اینجا واقع مثال زدنی است.بخش میانی به عنوان یک بخشی برای ایجاد تضاد (چون این قطعه از هم فرم سه قسمتی پیروی می کند.) حالتی مدال به خود گرفته و به دورین رجوع می کند و پس از یک بازگشت هنرمندانه بخش اول دوباره شنیده شده و این آهنگ هم به سامان می یابد.اما این دفعه تنها قسمت اول و بعد از آن یک کودا از زبان باید های برنجی که ترومپت در آن برجسته تر است.

(بخش اول)
امروز زادروز آرام خاچاطوریان است.آهنگسازی که با آثاری چون گایانه باله - باله ی اسپارتاکوس و حتی ویولن کنسرتویش رنگی دیگر به جریان ناسیونالیسم موسیقی آن زمان شوروی بخشید و با ترکیب های سنجیده ی موسیقی فرهنگ خودش یعنی موسیقی گرجستان و اضافه شدن آن با موسیقی های دیگر فرهنگ های خاورمیانه یعنی آذری - ترکی - ارمنی - کردی و حتی ایرانی آنها را باب طبع شنوندگان غربی ساخت و این کار را در وفاداری کامل به سنت های موسیقایی شرقی و تلفیق آن با بنیان های نظری غربی انجام داد و البته گفتنی است که رگه هایی از موسیقی روسیه هم در آثارش به طبع شرایط جغرافیایی آن زمان مشاهده می شود.لیکن سخن را به درازا نمی خواهم بکشم و تنها با بررسی فنی قسمت هایی از گایانه باله ی او که آن را در شرایط سخت و اسف بار جنگ جهانی دوم خلق کرد هم به پاس روز تولدش ادای دینی به وی کرده باشم که از آهنگسازان موردعلاقه و تاثیرگذار برای من است و هم شنوندگان را به گونه ای جدی تر - جذاب تر و جدیدتر با چگونگی سبک و سیاق آهنگسازی اش آشنا کنم.
مقدمه و رقص روسی
باله ی گایانه با یک مقدمه ی حماسی و درعین حال کمی آغشته به حس تراژیک و رازگونه آغاز می شود.بعد از آن نوبت رقص روسی می رسد که تقریبا به سبک و استایل کامارینسکایای گلینکا نوشته شده به این صورت که تمی ابتدا توسط یک بخش از سازهای ارکستر بیان می شود و بعد هر بار به صورت یک واریاسیون بافتی بغرنج تر پیداتر می کند.ابتدا توسط ترومپت های خفه شده (سوردین دار) عرضه شده و سپس به بادی های چوبی (ابوا و فاگوت) می رسد که در هر حال پیتزیکاتوی زهی ها همراهی کننده جالبی برای این بخش می باشد.در شروع دقیقه ی سوم با یک مدگردانی ناگهانی که کاملا بجاست و شنونده انتظار آن را دارد و از ویژگی های اصلی موسیقی روسیه است اثر ادامه ای دیدنی و هیجانی تر به خود می یابد.در پایان دقیقه ی سوم تحریرهای شرقی و خاورمیانه ای و ارمنی را به خوبی با لحن زهی ها و بادی ها ترکیب کرده و در شروع دقیقه ی چهارم با بازگشت به تنالیته ی اصلی رقص روسی به پایانی شکوهمند مبدل می شود.این قطعه شروعی بس شگفت انگیز و قوی برای یک باله به حساب می آید.
رقص کردهای جوان
کاملا ریتم موسیقی کردی (حال فرق ندارد کردهای کجا باشند.) در پس زمینه قطعه و شیوه ی ملودی پردازی دیده می شود.ملودی در ترکیب با زهی ها که بسیار خوب چیده شده اند توسط بادی ها بیان می شود.فرم تم دوتایی ساده است و بازهم هر بار که تکرار می یابد به شیوه ی آن قطعه ی گلینکا که اشاره نمودم بافتی بغرنج تر پیدا می کند.مثلا این بار زهی ها در محدوده ی زیر این بافت بغرنج را ایجاد می کند و این بار فلوت مسئولیت اجرای تم را برعهده دارد.به گونه ای زیبا و بس هنرمندانه خاچاتوریان عناصر موسیقایی را با هم ترکیب کرده که هم حس موسیقی کردی در آن دیده می شود و هم باب طبع شنوندگان غربی و اصلا جهان است.این یعنی یک ناسیونالیسم واقعی در قالبی جهانی.
موسیقی در اواسط دقیقه ی دوم حالتش عوض می شود.تنالیته ی اصلی که سل مینور بود اینجا به سل ماژور تغییر می یابد و این قسمت به عنوان یک بخش میانی می توان گفت از یک فرم دوتایی برگشت دار منتها در شیوه ای آزادانه برخوردار است و باز با بازگشت به تم اصلی فرم قطعه حالتی سه بخشی به خود می گیرد و این بار نوای زایلوفون در ارکستراسیون کار غنایی عظیم به حس و حال قطعه می بخشد و حالتی بازیگوشانه و چالاک به آن می دهد.
گردهمایی یا مجلس پنبه
از همان لحظات شروع که تم با دوبل ابوا و فاگوت به شیوه ای استادانه بر ذهن و روح شنونده مستولی می گردد ریتم ارمنی و شرقی آن در ترکیب با ملودی ای که شاید حتی اصالتش به ایرانی بس قدیم بازگردد آدمی متوجه می شود که به چه میزان بالایی خاچاتوریان موسیقی محلی گوش می داده و به آن علاقه مند بوده و با مهارت و چیره دستی ای که در کنترل بنیان های موسیقی غرب داشت تلفیقی عظیم – کم نظیر و دوست داشتنی از موسیقی شرق و غرب انجام داد.تکرار بعدی تم همراه با کنترملودی ای که زهی ها به اجرای می پردازند.(این اثر سرشار از بافت های پلی فونیک مدرن و در عین حال شرقی و آموزنده است.) کاملا آرامش و شادی زنانی که در یک مجلس مشغول به پنبه ریسی هستند در آن یافت می شود و در تکرار بعدی ویولن ها در حالتی بازیگوشانه شروع به اجرای کنترملودی می کنند و تکرار سوم پایان این بخش یعنی قسمت الف است و پس از آن با یک سکوت اثربخش و ورود با اباهت هورن ها خبر از شروع بخش ب می دهد یا شاید خبری مهم که بخشی از داستان بوده!؟
در این قسمت حالت سوال و جواب بین هورن ها و بقیه ارکستر و ورود طبل فنردار آشکارا جلوه می کند.
پس از این قسمت و با یک بسط و گسترش ماهرانه که به عنوان یک پل برای بازگشت به بخش الف جلوه می کند شنونده مواجه می شود که علاوه بر بسط و گسترش مواد و مصالح تماتیک سازها هم به نوبه ی خاص خود وارد می شوند و برمی گردیم به قسمت الف اما در تنالیته ای متفاوت که نتیجه ی هدایت لحظات پایانی آن پل بود.اما در واقع قسمت الف از دقیقه ی پایانی آغاز می گردد که تنش و اظطراب بخش قبلی را فروکش کرده و شنونده را به زیبایی و آرامشی فوق العاده هدایت می کند.
کودا با نوای زهی ها و هارمونی اغراق شده ی شرقی رنگی دیگر به خود گرفته و پایانی اثربخش برای این قطعه خواهد بود.

درود
من با این آلبوم خیلی خاطره دارم چون این اجرا قبلا در نوار کاستی از شرکت ظریف پور منتشر شده بود که پدرم داشت و من بسیار به اون گوش می دادم و خب حالا میتونم دیجیتالیش رو بشنوم بهم خیلی حس خوبی میده.
قابل توجه دوستان:
این بهترین اجرایی است که میتونید از گایانه بالت خاچاتوریان پیدا کنید.
همه چی تو این آلبوم فوق العاده است.رهبری چکناواریان و نوازندگان ارکستر ناسیونال لندن و صدابرداری.
بسیار بسیار بسیار از کادر خوب و دوست داشتنی والا موزیک تشکر می کنم.